Từ năm 2010, TP Hà Nội đã có có chủ trương di dời các nhà máy, cơ sở gây ô nhiễm ra khỏi nội đô thành phố. Theo đó, thành phố xác định lộ trình đến năm 2020 sẽ di dời 117 cơ sở sản xuất công nghiệp trên địa bàn 12 quận ra khỏi nội thành. Thời điểm này SRC lập tức lọt vào tầm ngắm của giới đầu tư bất động sản khi sở hữu “đất vàng” rộng hơn 62.000 m2 tại 231 Nguyễn Trãi (phường Thượng Đình, quận Thanh Xuân, Hà Nội).

 Công ty CP Cao su Sao Vàng sở hữu hơn 6,2 ha đất vàng tại số 231 Nguyễn Trãi. Ảnh: Internet

Được biết, SRC đã rậm rịch lên kế hoạch di dời nhà máy Cao su Sao Vàng ra ngoài nội đô từ năm 2008-2009. Công ty này cũng công bố kế hoạch xây dựng một Khu tổ hợp thương mại cao cấp trên khu đất rộng hơn 6,2 ha đất tại số 231 Nguyễn Trãi.

Giữa năm 2012, liên doanh đối tác gồm Tập đoàn Phú Mỹ và Công ty CP bất động sản Việt Hưng đã đề nghị hỗ trợ di dời nhà máy của SRC với kinh phí 720 tỷ đồng, tương đương với mức trao đổi khoảng 12,4 triệu đồng/m2 đất tại 231 Nguyễn Trãi. Được biết, thời điểm này, mức phí trên ngang bằng với giá một số dự án tương tự ở xung quanh. Tuy nhiên, đề nghị này lại không nhận được sự đồng thuận của các cổ đông Cao su Sao Vàng, đặc biệt là cổ đông lớn nhất Tập đoàn Công nghiệp Hóa Chất Việt Nam (Vinachem - sở hữu 51%). Lý do là vì khu đất chưa được định giá rõ, năng lực đối tác chưa được thẩm định, tính khả thi của liên doanh Phú Mỹ - Việt Hưng cũng chưa có gì đảm bảo.

“Chê” Phú Mỹ - Việt Hưng, thế nhưng, đến gần cuối 2015, SRC lại bất ngờ ký hợp đồng đầu tư dự án với Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoành Sơn - một cái tên khá non trẻ trên thị trường bất động sản. Không những vậy, mức giá mà Hoàng Sơn trả cho dự án này còn rẻ hơn rất nhiều với mức giá mà liên doanh Phú Mỹ - Việt Hưng đưa ra từ năm 2012. 

Cụ thể, tháng 6/2016, giữa SRC và Tập đoàn Hoành Sơn chính thức đặt bút ký hợp đồng hợp tác số 18, với nội dung đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép khai thác khu đất gần 6,2 ha tại số 231 đường Nguyễn Trãi để tiến hành xây dựng và phát triển "Tổ hợp thương mại và nhà ở Cao su Sao Vàng - Hoành Sơn", bao gồm các chức năng văn phòng, thương mại và nhà ở cao cấp để bán, cho thuê.

Hai công ty đã thành lập công ty triển khai dự án, tên là Công ty TNHH Sao Vàng - Hoành Sơn. Công ty này có vốn điều lệ ban đầu là 100 tỷ đồng, trong đó Hoành Sơn góp 74%, SRC góp 26% bằng nguồn vốn vay của chính tập đoàn Hoành Sơn.

Theo thỏa thuận, Tập đoàn Hoành Sơn cho SRC vay 26 tỷ đồng với lãi suất 0% trong vòng 36 tháng để góp vốn vào công ty dự án. Hết thời hạn vay vốn, SRC sẽ chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp của mình tại công ty dự án cho Tập đoàn Hoành Sơn, theo quy định của pháp luật về chuyển nhượng vốn tại thời điểm chuyển nhượng.

Đổi lại, Tập đoàn Hoành Sơn sẽ hỗ trợ kinh phí 435 tỷ đồng để SRC di dời nhà máy trên khu "đất vàng" 231 Nguyễn Trãi về khu công nghiệp Châu Sơn (thành phố Phủ Lý, Hà Nam). 435 tỷ đồng kinh phí hỗ trợ sẽ được Tập đoàn Hoành Sơn chia thành 4 lần chuyển tiền, thực hiện trong thời gian từ 2016 đến 2018.

Như vậy, có thể thấy, để có quyền thực hiện dự án, Hoành Sơn chỉ phải trả cho SRC gần 7 triệu đồng/m2, thấp hơn tới 40% so với đề xuất của liên doanh Phú Mỹ - Việt Hưng đưa ra vào năm 2012. 

Về tiến trình thực hiện dự án này, được biết, từ tháng 7/2016, SRC đã ký hợp đồng thuê lại quyền sử dụng đất gắn với cơ sở hạ tầng tại lô E, khu công nghiệp Châu Sơn, thành phố Phủ Lý, Hà Nam với Công ty TNHH MTV VPID Hà Nam trong thời hạn 40 năm. Giá thuê là hơn 815.000 đồng/m2 chưa bao gồm thuế GTGT, tương đương tổng số tiền là hơn 170 tỷ đồng.

Tuy nhiên, từ đó cho tới nay, quá trình di dời vẫn “dậm chân tại chỗ”. Khu đất tại khu công nghiệp Châu Sơn vẫn chưa có dấu hiệu gì cho thấy sẽ trở thành nhà máy tương lai của SRC? Khu “đất vàng” tại số 231 Nguyễn Trãi – Hà Nội vẫn chỉ là bãi đất trống được tôn kín mít. Việc này làm dấy lên không ít lo ngại về nguy cơ lãng phí, thất thoát tài sản của các cổ đông SRC, gây thiệt hại cho Nhà nước.

Không những vậy, theo hợp đồng hợp tác, đến hết năm 2018 Tập đoàn Hoành Sơn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính, chuyển toàn bộ số tiền 435 tỷ đồng để hỗ trợ kinh phí cho SRC di dời nhà máy. Tuy nhiên đến nay, Hoành Sơn mới chỉ hỗ trợ được 143,5 tỷ đồng, tương đương 33% tổng kế hoạch!

Cũng trong khoảng thời gian từ SRC và Tập đoàn Hoành Sơn bắt đầu ký hợp đồng hợp tác, bộ máy cơ cấu tổ chức tại SRC đã có nhiều sự thay đổi đáng kể. Không chỉ dự án 231 Nguyễn Trãi, ông Phạm Hoành Sơn - Chủ tịch Tập đoàn Hoành Sơn và tập đoàn này đã từng bước “thâu tóm” được gần 6,9 triệu cổ phần SRC, nắm giữ luôn vị trí “ghế nóng” trong HĐQT.

Ông Phạm Hoành Sơn - người sáng lập Tập đoàn Hoành Sơn. Ảnh: Internet

Cụ thể, Tập đoàn Hoành Sơn đã bắt đầu “nhúng tay” vào SRC từ khi Tập đoàn Công nghiệp Hóa Chất Việt Nam (Vinachem) cắt giảm tỷ lệ nắm giữ tại SRC theo chủ trương thoái vốn nhà nước của Chính phủ, giảm từ 51% xuống còn 36%, mất "quyền sinh, quyền sát" tại SRC.

Theo tài liệu bổ sung đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) bất thường của SRC hồi tháng 11-12/2019 liên quan đến việc miễn nhiệm và đề cử nhân sự vào HĐQT nhiệm kỳ 2016-2021, nhóm cổ đông sở hữu 36% (Vinachem) đã đề cử ông Nguyễn Thanh Tùng (cán bộ lâu năm, gia nhập Cao su Sao Vàng từ tháng 5/1995, thành viên HĐQT kể từ tháng 4/2016) tiếp tục giữ vị trí thành viên HĐQT. Tuy nhiên, nhóm cổ đông lớn tại SRC lại không đồng ý, đề nghị ĐHĐCĐ xem xét miễn nhiệm tư cách thành viên HĐQT đối với ông Nguyễn Thanh Tùng nhằm đảm bảo quyền lợi cho các cổ đông ngoài Nhà nước tham gia vào quản lý doanh nghiệp và đề cử ông Phạm Hoành Sơn - Chủ tịch HĐQT CTCP Tập đoàn Hoành Sơn vào HĐQT Cao su Sao Vàng. Đề xuất của nhóm cổ đông lớn này sau đó đã được biểu quyết thông qua.

Khi ấy, HĐQT Cao su Sao Vàng bao gồm 7 thành viên thì nhóm cổ đông liên quan đến tập đoàn Hoành Sơn đã giữ tới 3 ghế. 

Chưa dừng lại ở đó, chỉ trong một thời gian ngắn sau đó, ông Phạm Hoành Sơn lại tiếp tục được bổ nhiệm ngồi vị trí Chủ tịch HĐQT SRV. Theo thông tin mới nhất, Tập đoàn Hoành Sơn gần đây đã phát đi thông báo về việc chính thức mua xong gần 6,9 triệu cổ phần SRC, trở thành cổ đông lớn nắm giữ 24,5% vốn điều lệ tại doanh nghiệp này. Cũng có thể gọi đây là thông báo về việc Tập đoàn Hoành Sơn đã "thâu tóm" thành công SRC và tất nhiên là cả khu đất vàng 231 Nguyễn Trãi.

Trong báo cáo tài chính quý II/2020 cho thấy, ngày 15/6/2020, HĐQT đã ban hành  nghị quyết số 114 về Dừng triển khai thực hiện báo cáo nghiên cứu khả thi dự án di dời và sản xuất lốp radial. Nguyên nhân là vì “không còn phù hợp với điều kiện hiện tại”. Phải chăng SRC và Hoành Sơn đã quyết định dừng việc triển khai thực hiện dự án di dời nhà máy và cả dự án "Tổ hợp thương mại và nhà ở Cao su Sao Vàng - Hoành Sơn”?

Việc những khu “đất vàng” rộng hàng chục ha của các nhà máy di dời khỏi trung tâm Hà Nội “rơi” vào tay các doanh nghiệp bất động sản thông qua quá trình cổ phần hóa hoặc hợp tác kinh doanh đang là vấn đề nhức nhối thời gian gần đây. Nguy cơ thất thoát tài sản Nhà nước từ việc cổ phần hóa, thoái vốn ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm? Ai là người được hưởng lợi trong những thương vụ này?